เสาหลักเมือง”แต่ละยุคสมัยมีทั้งตำนานพื้นบ้าน เล่าลือสืบกันมา บ้างเป็นบันทึกประวัติศาสตร์ มีหลักฐานอ้างอิง สืบค้นที่มาที่ไปได้ ต้องยอมรับว่าบันทึกเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ประเทศไทย มักจะอ้างอิงบันทึกจากชาวต่างชาติ

ยกตัวอย่าง พิธีตอกเสาเข็มซึ่งเขียนในพ.ศ.2181 ของเยเรเมียส ฟาน ฟลีต ครั้งกรุงศรีอยุธยา เคยมีพิธีนี้เมื่อพ.ศ.2177 รัชสมัยพระเจ้าปราสาททอง แม้กระทั่ง “ตำนานอินทขิลหรือตำนานสุวรรณคำแดง” กล่าวถึงชาวลัวะ ที่เคยตั้งถิ่นฐานในแผ่นดินที่ต่อมาเป็นพระนครเชียงใหม่ ศูนย์กลางอาณาจักรล้านนา

ยุคพระอินทร์ประทานความช่วยเหลือ เป็น ตำนานเรื่องเล่าเสาอินทขิลเชียงใหม่ อีกตำนานเกือบทุกจังหวัดในไทย จะมีเสาหลักเมืองอย่างน้อย 1 หลัก แต่บางจังหวัดก็ไม่มี เช่น จ.แม่ฮ่องสอน แต่มีศาลที่เปรียบเสมือนศาลหลักเมืองถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองคือ”ศาลเจ้าพ่อข้อมือเหล็ก”เยื้องๆ ทม.แม่ฮ่องสอน บางจังหวัดมีถึง 3 แห่ง เช่น เชียงราย ตั้งอยู่ในวัดกลางเวียง, ในอำเภอแม่สาย และเสาสะดือเมือง 108 หลัก วัดพระธาตุดอยจอมทอง ซึ่งชาวเชียงรายร่วมใจสร้าง

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ทรงเสด็จฯมาเจิมเสาสะดือเมืองนี้เมื่อ 27 ม.ค. 2531 สำหรับเชียงใหม่มี 1 แห่ง ที่วัดเจดีย์หลวง วัดที่สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.1934 ในสมัยพระเจ้าแสนเมืองมากษัตริย์รัชกาลที่ 7 แห่งราชวงศ์มังรายเดิมประดิษฐานอยู่ ณ วัดสะดือเมือง หรือวัดอินทขิล บริเวณหอประชุมติโลกราช เยื้องราชานุสาวรีย์3 กษัตริย์ ย้ายมาในสมัยพระเจ้ากาวิละ ราวปี พ.ศ. 2343

มีการบูรณะใหม่เป็นเสาปูนจากที่เป็นโลหะ ติดกระจกสี บนเสาเป็นบุษบกประดิษฐานพระพุทธรูปปางรำพึง เสานี้สูง 1.30 ม. วัดรอบได้ 67 ม. หลักเมืองเก่าแก่ที่สุดคือ หลักเมืองศรีเทพ เพชรบูรณ์ รูปทรงศิลาจารึกอยู่ในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ เสาหลักเมือง มักจะเป็นที่เคารพบูชาของชาวเมืองนั้น ๆ แวะไหว้ สักการะ และทุกแห่งจะมีงานประเพณีทุกๆปีด้วย ขึ้นกับวันเวลาที่เหมาะสม

ในอดีตมีเพียงพิธีบวงสรวงเซ่นสังเวยเทพยาดาอารักษ์ ผีบ้าน ผีเมือง และบูชากุมภัณฑ์ พร้อมเชิญผีเจ้านายลงทรง เพื่อถามความเป็นไปของบ้านเมืองว่าจะดีจะร้ายอย่างไร ฟ้าฝนจะอุดมสมบูรณ์หรือไม่ปัจจุบันมีพิธีพุทธเข้ามาผสมผสาน โดยวันแรกของการเข้าอินทขิล จะแห่พระเจ้าฝนแสนห่า ให้ประชาชนสรงน้ำและใส่ขันดอก เพื่อความเป็นสิริมงคล พิธีจัดเป็นประจำทุกปีมักจะทำในวันแรม 13 ค่ำ เดือน 8 เหนือ เรียกว่า เดือน 8 เข้า เดือน 9 ออก เรื่องเล่าเสาหลักเมือง

นอกจากความมหัศจรรย์ ยังมีหลากหลายมุมที่น่าสนใจ ชวนค้นหาคำตอบ หรือแวะเวียนไปกราบไหว้ ร่วมงานพิธี ดังเช่น เสาหลักเมือง นครลำพูน ที่ตั้งอยู่นอกเขตตัวเมือง ชิดติดบนดินแดนรอยต่อระหว่าง นครลำพูน กับ นครเชียงใหม่ ถ้าจะกล่าวถึง เสาหลักเมือง ศาลหลักเมืองประจำจังหวัด นอกจากความศักดิ์สิทธิ์แล้ว ยังมีศิลปะและความเป็นมาที่น่าสนใจ

Facebook Comments